wpec78976a.png
wp56ed1c5c.png
wp667d03a5.png
wp1a83ef70.png
wp6ca55747.png
wp233d6eea.png
wp7db4f775.png
wp68551056.png
wp01b3ac67.png

Didgeridoo

De didgeridoo (of didjeridu, uitgesproken als didzjeriedoe) is een blaasinstrument, vooral bekend uit Australië waar de Aboriginals in Noord-Australië (Noordelijk Territorium) het instrument reeds duizenden jaren bespelen.

Verhalen doen de ronde dat de didgeridoo al 40.000 jaar zou bestaan, enig bewijs is hiervoor echter niet aanwezig. De oudste bewijzen in de vorm van rotstekeningen in de Kakadu regio zijn zo'n 1000 tot 2000 jaar oud. En ook het verspreidingsgebied geeft aanleiding om aan te nemen dat de didgeridoo maximaal zo'n 1000 tot 2000 jaar oud is.

De didgeridoo vindt zijn oorsprong in Noord-oost-Arnhemland in Noord-Australië. Didgeridoo is een typisch westerse naam. Er zijn twee gangbare theorieën waar de naam van didgeridoo vandaan kan komen. De eerste is dat het een onomatopee is, afgeleid van de klank die bij bepaalde ritmes klinkt, of dat het het antwoord was op de vraag "wat speel je", waarop de bespeler niet het instrument noemde, maar het ritme dat hij speelde. Maar door onderzoek van de een phd student aan Flinders Univerity, ms Dymphna Lonergan, bestaat er nu een sterk vermoeden dat Didgeridoo afgeleid is uit het Iers, van de woorden "dúdaire" of "dúidire"(klinkt als: doedjerrie), met de betekenissen "trompetspeler; iemand die voortdurend een pijp rookt, blazer; persoon met een lange neus, luistervink, nieuwsgierig persoon; zoemer, neuriër, zanger" en "dubh"(klinkt als: duv of doe), in de betekenis "zwart" (of "duth", "oorspronkelijke bewoner"). Bij de Aboriginals staat het instrument onder veel namen bekend, zoals: Yidaki, Yirdaki of Yaraki (Yolngu volk, Noordoost-Arnhemland), Magu (West-Arnhemland), Kanbi en Ihambilbing.

Deze holle blaaspijp is tegenwoordig een door termieten (Mastotermes darwiniensis) uitgeholde eucalyptusboomstam of -tak, meestal stringybark, yellow box, Darwin wooly butt of Ironbark. Oorspronkelijk was de didgeridoo waarschijnlijk van bamboe (Bambusa arnhemica). Dit materiaal is veel makkelijker hol te maken, zeker in de tijd dat er nog geen goede metalen gereedschappen waren. Oude rotstekeningen laten ook de ringen zien die kenmerkend zijn voor bamboe, en traditioneel beschilderde instrumenten (zoals de didgeridoo die bovenaan deze pagina staat) laten vaak ringen zien die je doen herinneren aan de ringen die bamboe standaard al heeft. Vooral de instrumenten van Djalu Gurruwiwi hebben heel duidelijk deze ringen. En een van de traditionele namen voor de didgeridoo is ook "bamboo".

De didgeridoo is een volksinstrument, traditioneel vaak voorzien van rarrk-motieven (arcering, streepjes-techniek, zie ook de didgeridoo bovenaan deze pagina) in aarde/oker kleuren. En ook relatief summiere beschilderingen in 1 of 2 kleurvlakken of met alleen ringen (Djalu didgeridoos) zijn vrij traditioneel. Voor toeristen zijn de didges vaak voorzien van dot paintings en felle kleuren. Grappig is dat de dot-painting techniek uit een streek in Australië komt (het centrale woestijngebied) waar traditioneel geen didgeridoo wordt gespeeld.

Met name in de New Age-scene vertolkt hij de brommende oerstem van "Moeder Aarde". Hier hangt ook het verhaal aan vast, dat de aarde een soort basisklank heeft, die op die van een didge zou lijken die in de buurt van een C of een C# klank zit (waarschijnlijk afgeleid van de sa-grondtoon in Indiase raga's). Veel beginnende didgespelers vinden een C of C# didge ook de prettigste didge om mee te beginnen.

In Europa, waar geen eucalyptus aanwezig is, wordt wel een uitgeholde berenklauw gebruikt om een didgeridoo uit te maken, maar in principe kan iedere holle buis (bamboe, PVC, enz.) van voldoende dikte (ca 4 cm binnendiameter) en lengte (1 tot 1,5 m) worden gebruikt als een didgeridoo. En ook van inheems hout worden didgeridoos gemaakt, vaak volgens de "stokbrood" methode. De stok wordt doormidden gezaagd en vervolgens worden beide helften uitgehold. Tenslotte worden beide delen weer aan elkaar verlijmd. Dit komt overeen met de manier waarop de Twentse midwinterhoorn gemaakt worden.

 

Bron: Wikipedia

wp0de731ab.gif

Traditioneel beschilderde Didgeridoo uit Wugularr